Waar gáát dit over?
'Mooi schilderij heb je gemaakt, maar waar gáát het over?'
'Leuk verhaal, maar wat is de kern?'
'Interessant stuk, maar waar gáát het over?'
De vraag 'waar gaat dit over' is, in al zijn varianten, de meest overschatte vraag van deze tijd.
Er zijn uitzonderingen:
Je kan 'waar gaat dit over' vragen als je de samenhang van een verhaal niet kan volgen omdat het te warrig is.
Een concrete vraag ter opheldering in tijden van chaos begrijp ik.
Ik snap het ook als de vraag wordt gesteld tijdens miscommunicatie.
Je dénkt dat je weet waar het over gaat, maar je wil het toch nog even zeker weten.
De vraag ‘waar gaat dit over’ suggereert een antwoord; 'zeg nou eens in één zin waar dit verhaal over gaat.'
Dus die schrijver zegt braaf; 'nouhou, het gaat over de liefde in al zijn facetten.'
En de luisteraar zegt; 'hmmmm dat heb ik er niet helemaal uitgehaald. Misschien moet je de kern nog wat uitdiepen en de karakters nog wat meer uitbalanceren.'
De luisteraar heeft het mis!
Het doet er geen bal toe dat het stuk in de kern over de liefde in al zijn facetten gaat. Daar gaan alle verhalen in de kern over.
Veel waarschijnlijker had hij moeite met de sfeer of het ritme, of het beeld op de derde pagina dat hem niet beviel.
Het is niet de kern die hij mist. Het is iets anders. En, ervan uitgaande dat er met de basiskwaliteit van het kunstwerk niets mis is, mist hij iets wat vrijwel altijd met hem te maken heeft. En als hij eerlijker zou zijn tegen zichzelf en de kunstenaar, dan zou hij dat best kunnen formuleren.
Misschien voert de schrijver wel een ijsbeer op als symbool voor hartstocht en heeft de luisteraar traumatische ervaringen met ijsberen. Of met hartstocht. Of met de Noordpool in het algemeen.
Misschien gebruikt de schrijver wel ongelooflijk veel komma's en heeft de luisteraar daar een bloedhekel aan.
Als heldere kernen en uitgebalanceerde karakters daadwerkelijk van belang voor ons waren, dan zouden we er niet zoveel onbegrijpelijke vrienden op nahouden, met eigenschappen waar we ons scheel aan kunnen ergeren, maar die we toch blijven zien en vreselijk liefhebben. Houden van je vrienden met al hun minpunten doe je niet omdat er niets beters te krijgen is, dat doe je omdat die mix van die ander met jou toevallig nét lekker glijdt. Omdat het iets oplevert wat er eerst nog niet was. En als je het er samen over hebt, dan is dat best te benoemen.
Dat geldt voor een kunstwerk ook.
Als het niet tot iemand spreekt, kun je samen zoeken naar aanspreekpunten. Heel precies spitten naar de plek waar het mis gaat. Graven naar sprekender voorbeelden. Flarden, bepaalde delen, verkeerde uitgesproken zinnen. Eerlijk zijn tegenover elkaar.
Dat kan.
Het hoeft niet, maar het kan.
Maar wie vraagt ‘waar gaat dit over’ suggereert dat hij bereid is op het werk zelf in te gaan, maar hij is het niet.
Want de kern doet er niet toe.
Als een kunstwerk je raakt, vraag je je nooit meteen af wat de kern is.
Er is een gevoel losgemaakt en dat beleef je.
Het gevoel telt.
De som der delen telt.
De vraag 'waar gaat dit over' is geen vraag.
Het is een vermomd, en reeds geveld, oordeel.
-
Roerganger op 28 03 07 - 10:16
Natuurlijk is de vraag een oordeel. Hij is in het hedendaags spraakgebruik honderd procent retorisch. 'Waar gáát dit over' is synoniem met 'Dit gaat nergens over (volgens mij)', wat weer synoniem is met "Ik vind het waardeloos'. In die zin is het uitspreken van deze zin in het algemeen geen positieve bijdrage aan het communicatieproces.
-
Jackie* op 28 03 07 - 17:56
zoals Roer het zegt, voel ik het ook, vooral het accent op "gaat" maakt aannemelijk wat hij zegt. Met een andere intonatie wellicht niet. Zoals jij het bedoelt, het informeren naar de kern, duidt op onbegrip, of een niet herkennen waardoor de vraag gesteld wordt, ook negatief. Mijns inziens zijn beide manieren vragen dodelijk voor communicatie maar hebben een andere invalshoek.
-
karin op 28 03 07 - 18:38
'Waar gaat dit over' duidt naar mijn idee op het: "te ver van mijn bed show." Dan zou de stap erna moeten zijn: "leg het me dan uit."
-
pascal op 28 03 07 - 18:38
Dat vraag ik me ook voortdurend af.
-
Jowi op 28 03 07 - 20:58
Ben het met jullie eens. Die nadruk op gáát geeft het oordeleriger al aan.
Daar hoor ik dan ook zo'n zeurderig toontje bij.
Gemener is het nog als de vraag in een recensie wordt gesteld, zonder die toon. Alsof de recensent zich dat echt afvraagt.
Of als iemand het uitspreekt met een blik alsof er een antwoord is.
Maar het kan ook, dacht ik vandaag, zijn dat je best veel goed vindt, maar 'de kern' niet snapt. Hoewel je dan denk ik niet 'waar gaat het over' vraagt, maar iets specifiekers, diepers.
Vermomde retorische vragen. Weg ermee! -
Roerganger op 28 03 07 - 21:06
Maaruh Jowi... is je logje puur fictief afkomstig uit je rijke fantasie of heeft het oordeel in vraagvermomming jou of een ander getroffen? Just curious.
-
Jowi op 28 03 07 - 21:10
Nou, uh, Roer. Ja.
Gisteren hoorde ik dat de regisseur van het toneelstukproject (zie projecten) last minute niet door verder wil met het stuk dat ik geschreven had.
Het was de welbekende donderslag bij lentehemel.
Ze had behalve deze dooddoener nog wel een setje goeide redenen, daar niet van. Maar je zal net zien dat ik op zo'n 'waar gaat dit over' blijf hangen.
En natuurlijk de afwijzing. Dat doet ook zeer.
Een oplossing is er nog niet, maar misschien dat ik daar nog over log (al ben ik niet zo van het dagelijks levenloggen nu ik er zo over nadenk) (maar aangezien je het vraagt :) -
Roerganger op 28 03 07 - 23:09
1ding: verscheur m niet! Want, wat je zegt, het gaat altíjd ergens over.
Ennuh die regisseur mag op mijn kosten naar een cursus sociale hgyiëne. -
ilse op 31 03 07 - 18:15
Het zijn - in mijn leventje dan - altijd mensen die geen ballen sjoege hebben van kunst en er ook niks van snappen. Die kunnen dan inderdaad vol dedain en met zo'n hautaine blik vragen: waar gaat dit over? En ze zeggen ook nog wel ergere dingen. Tja, dat is al niet leuk, zeker niet als je zelf vol bent van iets. Maar vaak kun je er nog wel ff lekker over discussieren, de ander een beetje jennen en uitlokken enzo.
Maar minder leuk is het, als het je eigen kunststuk is. Dat maakt dat je niet zo snel een gebbetje maakt, ligt dan te gevoelig, ja.
Maarre, goed bewaren, dit stuk, gouden tip van Roerganger. 't Is toch kunst, nietwaar.
Enne, dan denk ik bij die hiervoor beschreven tiepjes: mmm, en waar ga jij eigenlijk over.... sukkel, tja, wat moet je anders.