Noodzaak
Gisteren sprak ik iemand die al twee boeken op haar naam heeft staan. Twee goed ontvangen boeken, uitgegeven bij een gerespecteerde uitgeverij.
Ik sprak met haar omdat ik een nieuwe journalistieke klus heb (waarover later meer) en benadrukte dat ik zeker tijd vrij wil houden voor fictie.
'Fictie is het belangrijkste,' zei ik.
'Dat was het voor mij ook', reageerde ze een tikje treurig, 'Maar ik verkocht ondanks die positieve reacties zó weinig, dat ik de moed een beetje heb opgegeven. Wat heb je eraan te schrijven als niemand je leest?'
Ze klaagde niet, waarom zou ze, een goede baan, genoeg te doen, ze wou alleen maar zeggen dat ze het 'dapper' vond dat ik wel voor verhalen koos.
'Ik ken iemand', zei ze bij het afscheid, 'die werd genomineerd voor de Librisprijs. Die verkocht nog steeds maar 700 boeken.'
Ik ging weg met precies hetzelfde gevoel dat ik na de fameuze schrijversborrels van Walter heb, waar de tweede kennismakingsvraag van de andere schrijver steevast luidt; 'en, hoeveel heb je er verkocht?' en iedereen massaal bij Susan Smit op verjaarsvisite schijnt te gaan, omdat Susan op tv komt.
Ik wil ook dat de hele wereld leest wat ik geschreven heb. Ik wil prijzen winnen, op tv, in de krant, dat wil ik allemaal.
Ik wil dat ze het goed vinden wat ik doe, zelfs tegen beter weten in wil ik dat íedereen het goed vindt wat ik doe.
Maar het gáát er niet om.
Er is gewoon niets anders dat telt dan schrijven.
Alleen in schrijven mag ik eeuwige vragen in steeds een nieuwe dag formuleren.
Ik schrijf om te bouwen en ik leer me suf om dat zo goed mogelijk te doen en dat is het nóóit, oh frustratie.
Dus schrijf ik meer.
Zelfs voor bijverdiensten verkies ik beroerd betaalde journalisten baantjes boven goedbetaalde interessante andersoortige banen.
Schrijven is één, daarna komt de wereld pas.
'Wat heb je eraan te schrijven als niemand je leest?' zei ze.
Wat heb je eraan te schreeuwen als niemand je hoort.
Wat heb je eraan een perfecte acht te schaatsen als niemand je ziet.
Wat heb je eraan het mooiste stuk te violeren in een land vol doven.
Dit had ik moeten antwoorden:
'Ik weet nog niet hoe, maar je hebt er wat aan.
Zeker weten.'
-
pascal op 31 05 07 - 11:25
Je kunt tegenwoordig je boek in eigen beheer uitbrengen en verkopen. En als je nu een goedlopend weblog hebt kun je daar nog reclame maken ook. Schrijven is fijn. Misschien, heel misschien ga ik me er ook aan wagen. En wie mij leest... ach, dat zal mij een worst wezen.
-
Jowi op 31 05 07 - 12:43
Bij 'eigen beheer' is er alleen niemand die toezicht houdt op de kwaliteit van het boek, waarmee ik ambachtelijke zaken als stijl, helderheid, structuur e.d. bedoel, dat zou ik een nadeel vinden.
Want als ze je lezen moeten ze je wel kunnen verstaan.
Maar goed, dat kan je natuurlijk ook ondervangen door strenge meelezers. Hoe dan ook doen, dat boek, ik wil het lezen. -
Gerhard op 31 05 07 - 12:49
Jowi, het is als Henk de Velde, zeezeiler, eens zei: "Het aankomen in een haven is niet belangrijk, het gaat om het onderweg zijn." Het worstelen met je passie is volgens mij toch ook iets waar je een rijker mens van wordt. Maar ik geef ook onmiddelijk toe, als je nooit eens in een haven aankomt wordt het wel een doelloos zwerven. Je wilt ook wel eens terugkijken op een geslaagde reis. Eind augustus ga ik je boek zeker opzoeken!
-
inge op 31 05 07 - 13:04
ik hoop dat je zo kunt blijven denken, jowi, ik ben het ook helemaal met je eens, namelijk... je hèbt er wat aan !
-
Jan op 31 05 07 - 13:13
Demotivatie door verkoopaantallen is onzekerheid. Uitbannen! Van de zeg maar vijfhonderd schrijvers in Nederland zijn er een stuk of twintig die kunnen leven van de verkoop. De rest moet bijverdienen of met een beurs werken. De enige optie: niet schreeuwen, maar je concentreren op je teksten.
Toch even schreeuwen: Die borrel is een idee van Walter en van mij samen.
En eigen beheer is geen optie, Pascal. (Te risicovol, te duur, te veel productiewerk en zorgen, en zoals Jowi al schreef, geen redacteur.) -
Jowi op 31 05 07 - 13:48
Wat zei je Jan? Ik hoorde je niet :)
Ik vind de borrel een goed idee en een tikje onzeker ben ik ook, dus dat zal in combinatie met de standaardvraag over verkoopaantallen wel een chemische uitkomst hebben.
Voor jou trek ik uiteraard altijd mijn kappajasje aan en voor Walter kom ik eerder, moge dat duidelijk zijn. -
Jan op 31 05 07 - 13:56
Cool. Ik trek de volgende keer ook een Kappa jasje aan. Een blauwe met capuchon en van die zakken die in elkaar doorlopen, of hoe zeg je dat, waar je linkerhand je rechter een hand kan geven...
-
Stoere Schrijfster op 31 05 07 - 17:25
Weet je Jowi, ik ga jouw boek, net zoals heel veel andere lezers, lezen. Vind je het zelf ook dapper dat je doorgaat? Als je dit graag wilt, ga je toch gewoon door? Schrijven is leuk. Go for it.
-
Plien op 31 05 07 - 17:47
Als ik dit lees zou de moed me in de schoenen zakken maar dat doet mijn moed niet. Gevoed door passie en drang ga ik ervoor, of er uberhaupt een uitgever zo gek is, wil ik nog niet eens aan denken. Ik doe het met het allergrootste plezier, het leert mij een hoop en de feedback, ach, ik hoop op een beetje... :) Een of twee serieuze meelezers heb ik al. ;)
-
Jowi op 31 05 07 - 18:21
Plien en Stoere Schrijfster jullie hebben allebei gelijk. Het zijn gewoon hobbels waar ik iedere keer weer overheen moet stappen en dan schrijf ik er gewoon een stukje over. We schrijven door!
-
Jan op 31 05 07 - 18:52
Go dames!
-
Plien op 31 05 07 - 20:01
dat dacht ik, ik hoef er niet van te leven, dat scheelt :)
-
Jan op 31 05 07 - 21:47
Je hoeft er niet van te leven, je moet er voor leven. Doel stellen. Niet meer naar de kapper voor mijn debuut er is, bijvoorbeeld.
-
ilse op 01 06 07 - 21:05
Het gaat toch om de weg er naar toe, de Tao, denk ik, ff spiritueel lullen, maar toch, ik geloof daar in.
Enne, zo geweldig zijn andere banen nu ook weer niet. Ik zou dus heel graag voor mijn brood schrijven als ik dat zo mooi zou kunnen als jij, ja dat zou ik dan zeker doen. Oke, dat is ff slijmen, maar ik meen het wel. -
Plien op 01 06 07 - 21:41
@Jan: ben je dan een beatle tegen die tijd? Zie je dan nog wel wat?
-
Jowi op 02 06 07 - 00:44
@plien, je moet goed plannen hoe kort je haar is als je begint :)
En dank je wel Ilse, schrijven voor je brood is gewoon beginnen met heel weinig geld verdienen (en dat dan heel lang volhouden) tot je het op een gegeven moment snapt, dat is waar de bevrediging in zit.
Ik weet zeker dat jij dat ook kan, want je hebt een goede 'stem' in je teksten. -
Frans54 op 02 06 07 - 01:30
Ik ken die "wat heb je er aan" vraag. Ik schrijf niet alleen mijn blog vol maar ook songteksten over zaken die me raken. Maar een paar van die nummers zijn ooit door iemand anders dan mijzelf gehoord. Toch heb ik er iets aan. Het geeft een uitlaatklep, het geeft dingen een plaats. En of iemand anders het dan hoort of leest is vervolgens een stuk minder interessant, hooguit een leuke bijkomstigheid.
-
karin op 02 06 07 - 10:51
Wat is het doel ervan, ja, denk ik weleens. Is het bekendheid? Is het dat anderen je werk lezen? Is het dat werk van jou in de schappen ligt van een boekwinkel?
Ik heb van jongs af aan geschreven. Ben je een schrijver als je een boek in de winkels hebt liggen? Tel je dan mee?... -
Jowi op 02 06 07 - 11:02
Dat was een vraag van Literaatuuraire: wanneer ben je een schrijver?
Mijn antwood: zolang je schrijft.
Dat klinkt simpel, maar het schrijven zelf is vaak het probleem niet (hoewel ook dat natuurlijk kan). Het is de onzekerheid en al die andere bijkomende factoren. Geld, overleven, aandacht, doel, ego, schaamte, daar moet je behoefte om steeds nieuwe woorden achter elkaar te zetten alsmaar tegenop boksen. -
Jan op 02 06 07 - 11:37
Zo lang je schrijft... dat maakt nog geen schrijver. Voor mij is alleen schrijven zonder vrijblijvendheid schrijven. Stukjes op een weblog zijn aardig, maar er zit geen druk op, worden niet door een redacteur bekeken (= beter maken), weinig herschreven, hebben een kleine spanningsboog en worden in feite eigen beheer gepubliceerd. Vrijblijvend.
Vergelijk het met voetbal; op honderden veldjes wordt ieder weekend amateurvoetbal gespeeld door mensen die zich verwonderen over de profspeler die in de finale een penalty mist. Verschil: de druk. Die prof voetbalt, de amateurs hebben een hobby. -
Plien op 02 06 07 - 12:00
@Jan: ligt aan de lezers, als deze het aandurven om kritiek te geven, je het ook als zodanig accepteert en bereid bent ernaar te kijken is een stap in de goede richting. Van de andere kant is de vrijblijvend zonder druk gemakkelijker. Voor mij is er wel druk, ik leg de lat erg hoog, en mier soms dagen op een A-viertje en ben dan nog niet tevreden. Volgens mij ben je eigenlijk nooit tevreden. Een roman schrijven met een redactie die in je nek hijgt, is andere koek, dat weet ik wel. Ik heb intussen een paar hoofdstukken af, met angst en beven zie ik de eerste kritische lezer tegemoet, en draal nog steeds erom heen, door mezelf wijs te maken dat het nog bijgeschaafd moet worden.
-
Jan op 02 06 07 - 13:53
Een echt kritische lezer is onwaarschijnlijk belangrijk, omdat het heel moeilijk is je eigen teksten te beoordelen. Pas na een meedogenloos oordeel van een redacteur, meedogenlozer dan een recensent ooit kan zijn, kun je verder. Succes in ieder geval, en leg de lat zo hoog mogelijk. Nobelprijs in 2037 of zo.
-
karin op 02 06 07 - 21:17
@Jan: precies. Druk is nogal van de ketel dan. Schrijvend presteren voelt dan zo vervelend en naar. Hoewel ik ook wil leren. Zoals een schrijversvriend weleens 'werk' redigeert. Best interessant.
-
Plien op 03 06 07 - 16:59
@Jan: dat klinkt opwekkend en sarcastisch, mijn onderste lade is ook nog vacant. Prijzen zijn niet interessant. Een dikke kus op de wang zou al fijn zijn. ;)
-
Jowi op 03 06 07 - 18:51
Het is dat woord vrijblijvendheid dat is blijven hangen Jan. Dat klinkt te makkelijk; weblog versus écht boek, is vrijblijvendheid versus, ja wat eigenlijk, iets echts? Waarom is een amateurvoetballer minder 'waard' dan een prof. Omdat een prof ervoor betaald wordt? Dus als iemand mij geld zou geven om deze log te schrijven, er een redacteur op zet en iedere dag een stukje eist, is de log dan daardoor minder vrijblijvend?
Volgens mij kan je alleen zelf bepalen of wat je schrijft noodzaak heeft. En vervolgens kunnen andere mensen beoordelen of het kwaliteit heeft, want dat gaat helaas niet altijd gelijk op. -
karin op 03 06 07 - 19:57
@Jowi: amen. :-)
-
Jan op 04 06 07 - 18:50
Geld telt. Ik schrijf ook voor weblogs, voor commerciele weblogs, reclamecampagnes en zo. Krijg ik voor betaald, en daar zit geen artistieke noodzaak. Zit echter wel druk op omdat er een opdrachtgever is. Qua schrijven stelt het niks voor. Voor romans geldt dat er een noodzaak moet zijn, meer dat het 'prof-zijn', geld verdienen met romans is moeilijk, maar jij (Jowi) weet ook dat een uitgeverij een BV is die niet voor de hobby een roman uitgeven, een goeie uitgeverij in ieder geval niet.
-
gerb op 05 06 07 - 15:27
Volgens de Poolse uitgeefster Malgozata Burakiewicz ben je een schrijver als je gepubliceerd bent en er vanuit de 'openbaarheid' op je werk gereageerd wordt of kan worden. Daar ben ik het wel mee eens. Iemand die voor zichzelf schrijft en nooit iemand iets laat lezen is geen schrijver, net zomin als je een slateler bent als je tien keer per jaar uit eigen tuin sla eet.
Vreemd genoeg ben je wel bijvoorbeeld 'architect' als je klaar bent met je opleiding daartoe en een diploma hebt. Met sculpturenmakers is het ook weer anders: ik vind dat iemand die meerdere beelden maakt, gewoon thuis in de schuur, zich beeldhouwer kan noemen, ongeacht de mening van een buitenwereld. Dat vond Malgozata Burakiewicz ook. -
Jowi op 05 06 07 - 16:19
Volgens mij ben je wel slateler als je tien keer per jaar je eigen sla eet. Een klein slatelertje, maar toch een slateler. Maar ik kan me voorstellen dat de echte slatelers het niet met me eens zijn. Het is dus allereerst een kwestie van perspectief, hoe meer kennis van zaken, hoe minder mensen aan de functie-eisen voldoen. Oude boeren vinden immers ook dat alle jongelingen prutsers zijn.
Maar voor kunstenaars is het niet genoeg dat je een pen ter hand neemt en tien keer per jaar op een verjaardag een verhaal voordraagt, direct gevolgd door het zangoptreden van je toondove nichtje.
Er moet méér zijn, daar zijn we volgens mij over eens, maar wat.
Ik sprak een keer een regisseur die in zijn jeugd een stuk had gemaakt dat nogal wat onrust opwekte. Ik vroeg hem 'wat had je gedaan als ze je eruit hadden geschopt.' Hij keek verschrikt en zei 'ik kan niets anders.'
Dat vond ik geruststellend. Een kunstenaar is iemand die niet anders kan.
Omdat ik zelf wèl anders kan (ik ben een uitstekende barkeeper geweest en een iets minder kundige fietsenmaker, om maar wat te noemen) zou ik er nog een definitie aan toe willen voegen: een schrijver is iemand die niets anders wil.
Het is er iedere dag zijn, het is iedere schrijven, het is het voortdurend vertalen en transformeren van de wereld om je heen. Het is de chronische behoefte vorm te geven aan beeld en taal en gevoel. De behóefte is het, of het lukt is een tweede.
De verleiding om er ook een kwaliteitscriterium aan toe te voegen is groot (je moet uitgegeven zijn, dwz erkend zijn, ze moeten over je geschreven hebben) maar dat hóeft niet.
Ik stem voor de schrijver in het schuurtje die rug aan rug met de beeldhouwer woorden in zijn toetsenbord hamert. -
Lorrelai op 05 06 07 - 20:45
mooi woord, slateler. Slaat-eler las ik m eerst.
-
gerb op 05 06 07 - 21:54
Ja mooi, niet? Hij floepte er zo maar uit. Ik ga 'm gebruiken, voor iets. Weet nog niet wat.
Ben je nu al klaar Jowi? Voor je 't weet is het augustus...
En ik ga nog eens nadenken over jouw 'definitie', ben het er niet helemaal mee eens. -
Jowi op 06 06 07 - 07:37
Ik ben klaar Gerb, mag ik nu met jou buiten spelen, of ben je nog steeds aan het voorlezen?
-
gerb op 06 06 07 - 10:37
Ja, voorlezen doe ik nog steeds, maar nu verplaatst dat geheel zich in verband met de zomer naar buiten: Wezup, Bakkum, Kröller-Müller. Alsof je zelf op vakantie bent en buiten aan het spelen en tóch krijg je er geld voor! Wat een heerlijk leven.
we kunnen ook gaan varen natuurlijk... -
Jan op 07 06 07 - 16:50
Beeldhouwen is al snel beeldhouwen. Architecten moeten gelukkig daarvoor doorleren, net als chirurgen. Schrijven kun je gelukkig nergens leren en is voor de belastingdienst een vrij beroep wat met zich meebrengt dat alcohol en drugs voor 90% aftrekbaar zijn.
-
Jowi op 07 06 07 - 17:37
Aftrekbaar? Ik ga gauw wat inslaan voor het weekend.
En laten we gaan varen! Als ik terug ben uit de states. Misschien wil andere Jan, de knapste, ook wel mee.
Het probleem zit hem toch voor een groot deel in de beoordelaar. Want zelfs al is er geen school voor, voor schrijven moet je wel degelijk leren. En net als bij muziek zien mensen die er niet voor geleerd hebben nauwelijks verschil tussen kwaliteit en bagger. (hoewel dat gebrek aan inizcht soms ook bij de keuze voor architecten en chirurgen valt waar te nemen. 'Ervoor studeren' is ook al geen garantie voor kwaliteit en al helemaal niet voor schoonheid)
Wrede wereld. -
Jan op 07 06 07 - 19:44
Wist je dat niet? Altijd een bon vragen, hoe dronken je ook bent. Komt in de boeken als 'constructief samenzijn met redacteur of andere schrijvende borrelaars.'
-
Jowi op 07 06 07 - 22:26
Ja! En als je dan echt goed zat ben troggel je ook anderen de bonnen af en dan voer dat op als 'chrnonische contemplatie' en vraag je er en passant subsidie voor aan.
-
Frans54 op 07 06 07 - 22:46
Ik heb me wel eens afgevraagd of als alcoholisme een ziekte is de aankoop van de alcohol niet als ziektekosten op te voeren zou moeten zijn. Helaas voor de alcoholisten kwam ik steeds tot de conclusie dat de alcohol niet als geneesmiddel te beschouwen valt, juist niet kopen van alcohol zou als behandeling gezien kunnen worden, maar daar krijg je geen bonnetjes van.