Omdraaien
Het is natuurlijk onzin, alleen maar fictie schrijven. Iedereen weet dat je daar niet van kan leven.
Er zijn schrijvers die gaan lesgeven, die recenseren, die in laboratoria ratten ontleden, maar alle tijd die je vult met iets anders, gaat van schrijftijd af.
Gisteren dacht ik; als je geld wegstreept, kan dat uitgangspunt makkelijk op zijn kop.
Ik zal een voorbeeld geven:
Miepje
wil haar hele leven al schrijver worden.
Of ze goed is weet niemand, want ze is nogal grillig in wat ze laat zien. Bovendien laat haar opleiding ook nogal te wensen over; op de meeste rapporten staat in alle vakjes 'geen gegevens' omdat Miepje liever buiten stond te roken, of door de wereld dwaalde.
Miepje is bovendien een meisje, wat de toegang tot de wereld der literaire heren niet eenvoudiger maakt. Ieder 'beste boeken van het jaar' lijstje weer, moet ze vaststellen dat er in die wereld nauwelijks vrouwen bestaan.
Er is ook niemand die in haar gelooft; Miepje is leuk maar niet briljant, vriendelijk maar niet aardig.
Het enige waar iedereen het over eens is, is dat ze raar is.
Miepje is tevens handig, ze doet vanalles, verdient genoeg geld voor een behoorlijk leven.
De moeder van Miepje is blij; is haar kind toch nog goed terecht gekomen.
De vader van Miepje schept zelfs af en toe over haar op.
Maar Miepje heeft te weinig tijd om te schrijven en dat knaagt aan haar.
Als ze erover klaagt raden de meeste vrienden haar aan 'nog even te wachten'.
Of ze vragen of ze dat niet in haar avonduren kan doen.
Totdat Miepje het eindelijk vat:
Ze leeft in een land van welvaart. Aan geld komen is niet ongelooflijk lastig, een beetje goede freelance klus van het een of ander levert vaak genoeg geld voor een maand en
anders is er misschien wel een vriendje die haar geld wil geven. Slik door die trots!
Want waar zou ze op moeten wachten? Tot ze goed is? Dat wordt ze pas als ze het probeert. Tot er tijd is? Die is er pas als ze hem maakt. Tot een volgende leven?
Was Miepje een bebrilde intellectueel met een baard geweest die alleen in moeilijk zinnen sprak, dan zou de maatschappij wat inschikkelijker zijn. 'Doe maar jongen', zouden ze zeggen en dan onderling fluisteren 'hij kan niets anders.' De vele bebrilde intellectuelen met baarden die Miepje in de schrijverswereld ziet lopen, schijnen er ook niet zoveel moeite mee te hebben dat niemand ze begrijpt of goed vindt. Hun zelfvertrouwen is onwankelbaar.
Het zelfvertrouwen van Miepje daarentegen, laat nogal wat te wensen over.
Dat een topsporter voor zijn sport gaat, is begrijpelijk.
Er liggen roem en niet te vergeten sponsorcontracten in het verschiet.
Maar schrijven?
Het zijn niets dan goede bedoelingen die maken dat vrienden Miepje aanraden voorzichtig te zijn.
Want de kans dat Miepje een bestseller schrijft is niet erg groot, al was het maar omdat het haar niet lukt maatschappelijk relevant te zijn.
Bovendien is ze te eigenwijs om de korte stoppelzinnen van de mode over te nemen. Heeft ze zelfs de neiging, heel kinderachtig ja, expres het tegenovergestelde te doen.
'Het is toch de bedoeling dat je ergens naartoe gaat in de wereld', zeggen de vrienden van Miepje. En daarmee bedoelen ze; een groei van geld en status, of anders dan toch die baby's.
Dat Miepje ervoor kiest volledig in haar hobby op te gaan, is een kwestie van grove zelfoverschatting, of anders, blinde bevlieging.
Wie denkt ze dat ze is dat wij op haar zitten te wachten?
Maar Miepje heeft haar besluit genomen. Ze koopt een mooie vulpen en een ideaal schriftje en gaat ergens op een berg zitten schrijven.
Zij is tevreden, alleen de stem van de maatschappij in haar hoofd, die alsmaar haar vraagt wanneer ze weer normaal gaat doen, moet ze nog de mond zien te snoeren.
-
pluuusje op 29 12 06 - 20:11
Szymborska schreef een heel mooi gedicht.
Lofdicht op mijn zuster.
Mijn zuster schrijft geen gedichten en ik denk niet dat ze er nu opeens mee zal beginnen.
dat heeft ze van moeder die geen gedichten schreef, en van vader..(..)
In de bureauladen van mijn zuster zitten geen oude, in haar tasje geen pas geschreven gedichten.
En wanneer mijn zuster me te eten vraagt, dan weet ik, dat ze niet van plan is gedichten voor te lezen.
Haar soepen zijn heerlijk zonder achterliggende gedachten (...) -
Jowi op 30 12 06 - 08:58
Ik denk dat mensen heel veel doen onder het mom van het 'nut voor de wereld'. En dat mensen met evenveel felheid juist 'niets' doen. Want zo'n lofdicht is toch tegelijk ook een soort zelfingenomenheid, Szymborska dicht immers wél en behalve dat ze er af en toe moe van wordt, moet ze er ook blij mee zijn.
Ik vond net een ander, ook heel goed hoewel wat wreed, gedicht van haar over de liefde:
Gelukkige liefde. Is dat normaal,
verdient dat respect, heeft dat nut-
wat moet de wereld met twee mensen
die voor elkaar de hele wereld zijn?
Zonder enige verdienste tot elkaar verheven,
stom toevallig twee uit een miljoen
en er toch van overtuigd
dat het zo moest gaan - als beloning waarvoor?
Voor niets;
het licht valt nergens vandaan -
waarom juist op hen, en niet op anderen?
Is dat kwetsend voor ons rechtsgevoel?
- Jazeker.
Schendt dat onze zorgvuldig opgeworpen principes,
stoot het de moraal van zijn top?
- Het een zowel als het ander.
Kijk eens naar het gelukkige stel:
als ze zich nu een beetje inhielden,
om hun vrienden te sterken
neerslachtigheid voorgaven!
Hoor eens hoe ze lachen - aanstootgevend.
Wat voor taal ze bezigen - alleen in schijn begrijpelijk.
En dan al die vormelijkheden, poespas,
die subtiele verplichtingen jegens elkander -
het lijkt wel een komplot achter de mensheid om!
Je kunt nauwelijks voorzien waartoe dit zou leiden,
als hun voorbeeld nagevolgd kon worden.
Waarop zouden poëzie, religie nog kunnen hopen,
wat zou men respecteren, wat nalaten,
wie zou in de kring willen blijven.
Gelukkige liefde? Is dat echt nodig?
Tact en gezond verstand gebieden ons erover te zwijgen
als over een schandaal in Hogere Sferen.
Prachtige kindertjes worden zonder haar hulp geboren.
Nimmer zou ze de aarde kunnen bevolken,
ze komt immers maar zo zelden voor.
Laat de mensen die geen gelukkige liefde kennen
maar volhouden dat er nergens gelukkige liefde is.
Met dat geloof valt het hun lichter te leven, en te sterven.
Wislawa Szymborska
uit: Einde en begin, gedichten 1957-1997,
Meulenhoff, Amsterdam, 1999
(uit het Pools vertaald door Gerard Rash)
Bron: leestafel.info -
pluuusje op 30 12 06 - 11:12
Misschien is het zelfingenomenheid. Het kan ook zijn dat in de tijd waar zij over schrijft, het niet gebruikelijk was dat iemand verkoos te schrijven boven het maken van goede soep voor anderen.
-
Jowi op 31 12 06 - 12:12
Maar de tijd waar zij over schrijft is niet zo heel lang geleden. Anderzijds; Polen, een vrouw die geen soep maakt...
Ik denk altijd dat dichters de eerlijkste mensen zijn. Mensen die weten wat ze schrijven en ook wat ze er onder de oppervlakte nog meer mee bedoelen. Daarom denk ik ook dat Szymborska zich bewust was van haar onorthodoxe keuze en het er misschien moeilijk mee had, maar dat ze tegelijk ook dacht; zij soep, ik lekker dichten.
Want behalve intens gelovige mensen die menen kunst te beoefenen voor gods meerdere eer en glorie, kan ik verder geen andere dan in eerste plaats egocentrische redenen verzinnen waarom iemand kunstwerken maakt.
'Omdat ik niets anders kan' geloof ik nooit zo, wel 'omdat ik niets anders denk te kunnen', of 'omdat ik niets anders wil'.